Debaty sejmoweIII Kadencja

Interpelacja w sprawie projektu nowelizacji ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji

   Szanowny Panie Ministrze! W chwili obecnej trwają prace nad nowelizacją ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2004 r. Nr 281, poz. 2784). Jak przekonują przedstawiciele środowisk, których nowelizacja ta w sposób bezpośredni będzie dotyczyć, m.in. cegielniarze skupieni w Krajowym Zrzeszeniu Producentów Materiałów Budowlanych ˝Cerbud˝, wiele z nowelizowanych przepisów jest niekorzystnych i sprzecznych z wcześniej poczynionymi z Ministerstwem Środowiska uzgodnieniami. Dlatego chciałbym Panu Ministrowi zwrócić uwagę na kilka, najważniejszych wątpliwości, jakie zgłaszają producenci materiałów budowlanych.    Z punktu widzenia podmiotu skupiającego przede wszystkim niewielkich producentów materiałów budowlanych, jakim jest ˝Cerbud˝, niedopuszczalne jest ograniczenie w art. 26 ust. l pkt 2 możliwości zbywania posiadanych przez instalację uczestniczącą w systemie uprawnień tylko i wyłącznie do przypadków, kiedy nadwyżka powstała w wyniku zmiany w instalacji skutkującej zmniejszeniem emisji niewynikającej ze zmniejszenia produkcji. Taka konstrukcja przepisu może być sprzeczna z obowiązującym w Polsce prawem z uwagi na niedopuszczalną i nieuprawnioną ingerencję w swobodę sposobu prowadzenia działalności gospodarczej i ograniczanie swobodnego korzystania z jej atrybutów oraz ˝pożytków˝, jak i rozporządzania prawami nabytymi. Po drugie, wprowadzenie takiego ograniczenia jest dalece niezrozumiale, mając na uwadze istotne zmniejszenie globalnej puli uprawnień dla Polski w stosunku do zapasu emisji CO2, jaki obecnie posiada nasz kraj w kontekście wymogów Protokołu z Kioto. Możliwość zbywania nadwyżki uprawnień wygenerowanej zmniejszeniem produkcji będzie korzystna nie tylko dla instalacji z sektorów dotkniętych recesją, a takim sektorem jest niestety nadal przemysł ceramiczny, które mogłyby w ten sposób poprawić swoją sytuację ekonomiczną, ale także dla instalacji polskich z tych sektorów, które mają niedobór przyznanych uprawnień, gdyż wówczas stworzyłaby się możliwość uzupełnienia przez nie braków w tym zakresie w oparciu o rynek krajowy, po zapewne niższych cenach niż na rynku paneuropejskim.    Kolejną kwestią jest konieczność wprowadzenia obowiązku dokonywania weryfikacji raportów wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska (obecnie kwestię tę reguluje art. 42 obowiązującej ustawy) w momencie, gdy taki wniosek do nich wpłynie. Z doświadczeń przedsiębiorców prowadzących małe instalacje ceramiczne, obecnie czasowo wykluczone z systemu, wynika, że zdarzały się przypadki, kiedy wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska odmawiały przyjęcia raportów do weryfikacji, twierdząc, że obowiązek ten nie jest na nie nałożony obligatoryjnie.    Zdaniem producentów materiałów ceramicznych niekorzystny jest również pomysł uchylenia możliwości ˝pożyczania˝ z puli uprawnień przewidzianych na kolejny rok brakującej ilości pod warunkiem zobowiązania się do zmniejszenia emisji w roku następnym. Skoro przewiduje się możliwość przenoszenia nadwyżki uprawnień na lata kolejne lub nawet na kolejny okres rozliczeniowy, to tak samo powinno być w przypadku możliwości ˝pożyczenia˝ brakujących uprawnień pod określonymi warunkami zamiast konieczności ich nabycia. Ważne jest mobilizowanie przedsiębiorców do tego, by nie przekraczali otrzymanego limitu. Złym rozwiązaniem byłoby zmuszanie ich do ponoszenia kosztów ponadnormatywnego, nieprzewidzianego wzrostu wielkości emisji w danym roku ponad przyznaną ilość uprawnień, poprzez konieczność nabycia brakujących uprawnień, a nie umożliwienie ˝pożyczenia˝ brakującej ilości uprawnień z puli na kolejny rok.    Niezmiernie ważną kwestią jest także problem kar nakładanych na prowadzących instalacje objęte systemem handlu. Wbrew ustaleniom poczynionym podczas konsultacji społecznych projektu niniejszej nowelizacji ustawy nie zróżnicowano podstaw nakładania kar na instalacje czasowo wykluczone z systemu na I okres rozliczeniowy, tj. do końca 2007 r. W proponowanym rozwiązaniu przewiduje się za przekroczenie dopuszczalnej emisji nakładanie kar ustalanych identycznie, jak w przypadku instalacji uczestniczących w systemie handlu. Zgodnie z wcześniejszymi zapewnieniami na I okres rozliczeniowy instalacje te miały być karane za przekroczenie dopuszczalnej emisji w oparciu o przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, a nie nowelizowanej ustawy. Miało to uwzględnić sytuację tych instalacji, które z jednej strony zostały pozbawione uprawnień przysługujących ˝czynnym˝ uczestnikom systemu handlu, a z drugiej strony nałożono na nie całość obowiązków obligujących instalacje uczestniczące w systemie w I okresie rozliczeniowym. Jaki sens ma zatem, w myśl nowej propozycji, instytucja czasowego wykluczenia z systemu? W proponowanym zapisie pogarsza się sytuację tych najmniejszych instalacji emitujących zaledwie 0,15% łącznej puli uprawnień CO2 w stosunku do uczestniczących w systemie. Przedsiębiorstwa, o których mowa, to najczęściej rodzinne firmy, które nie dysponują wyspecjalizowanymi komórkami odpowiedzialnymi wyłącznie za tą tematykę, a kary w wysokości równowartości 40 euro za jedną tonę C02 mogą być dla nich bardzo dotkliwe.    Wobec powyższego pytam Pana Ministra:    1. Czy zdaniem Ministerstwa Środowiska możliwości zbywania posiadanych przez instalację uczestniczącą w systemie uprawnień powinna zostać odebrana i przedsiębiorcom, którzy nie wprowadzili zmian w instalacji skutkujących zmniejszeniem spalin, a jedynie ograniczyli produkcję?    2. Czy zdaniem Pana Ministra wojewódzkie fundusze ochrony środowiska mają obowiązek, czy jedynie możliwość przyjmowania raportów do weryfikacji? Czy nie zasadne byłoby doprecyzowanie tego przepisu?    3. Jaki jest stosunek Ministerstwa Środowiska do propozycji producentów materiałów budowlanych, by pozostawić w nowelizowanej ustawie możliwość ˝pożyczania˝ z puli uprawnień przewidzianych na kolejny rok brakującej ilości?    4. Dlaczego w przygotowanym projekcie nowelizacji ustawy nie uwzględniono zróżnicowania podstaw nakładania kar na instalacje czasowo wykluczone z systemu na I okres rozliczeniowy?    Z poważaniem    Poseł Wojciech Wilk    Warszawa, dnia 13 lipca 2006 r.