Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie komunikatu krajowego inspektora farmaceutycznego

   W odpowiedzi na zapytanie pana posła Witolda Tomczaka oraz grupy posłów przekazane przy piśmie z dnia 30 września 1998 r., znak SPS-0203-87/98, uprzejmie informuję, że komunikat nr 15 krajowego inspektora farmaceutycznego z dnia 10 lipca 1998 r. w sprawie zasad obowiązujących ofiarodawcę i odbiorcę leków z darów został przygotowany na podstawie wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (Dokument WHO/DAP/96.2), Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców, Fundacji Dzieci Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, Międzynarodowej Federacji Czerwonego Krzyża i Społeczeństw Czerwonego Półksiężyca, Leków bez Granic, Akcji Kościołów dla Zdrowia Światowej Rady Kościołów. Opracowane wytyczne mają na celu zapewnienie odpowiedniej jakości leków przekazywanych pacjentom, a pochodzących z darów. Wydanie komunikatu nie miało na celu utrudnienia ich napływu, ale zachowanie odpowiedniej jakości, o której mowa powyżej. Wytyczne WHO podają m.in. główne przyczyny, dlatego należy uregulować problem darów.    - ˝Leki darowane zwykle nie odpowiadają sytuacji nagłej potrzeby ani też wzorcom chorobowym czy poziomowi dostępnej opieki. Są one zwykle nieznane lokalnym grupom zawodowym - medycznym, ani też pacjentom. Mogą one być niedostosowane do lokalnej polityki lekowej ani też do standardów leczenia; mogą one być nawet niebezpieczne.    - Wiele leków pochodzących z darów dostarczane jest w stanie nieuporządkowanym, a etykiety zawierają napisy w trudno zrozumiałym języku. Niektóre darowane leki przychodzą pod nazwami handlowymi, które nie są zarejestrowane w kraju je odbierającym, a na etykietach nie ma również umieszczonej nazwy międzynarodowej albo nazwy generycznej.    - Jakość leków nie zawsze jest zgodna ze standardami, jakie obowiązują w kraju dawcy. Na przykład leki darowane mogą być przeterminowane, zanim dotrą do pacjenta, mogą to być także leki lub próbki leków bezpłatnie zwracane do aptek przez pacjentów lub osoby pracujące w zawodach medycznych.    - Agencje darczyńców ignorują czasem lokalne procedury administracyjne odnoszące się do otrzymywania i dystrybucji środków farmaceutycznych i materiałów medycznych.    - Leki mogą być darowane w niewłaściwych ilościach, w związku z czym powstanie problem związany z utylizacją odpadów˝.    W latach 80. pomoc z darów była Polsce niezbędna, gdyż wiele leków było niedostępnych w kraju. Teraz jednak, kiedy w aptekach można nabyć leki o sprawdzonej jakości (analogicznie jak określają wytyczne), nie powinno się wprowadzać do kraju leków ze zbiórek od pacjentów. Od lat obowiązują w Polsce przepisy, że lek, który znalazł się w domu pacjenta, nie może być ponownie przyjęty do apteki ze względu na to, że nie wiadomo, w jakich warunkach był tam przechowywany.    Ponadto w darach bardzo często oferowane są leki o bardzo krótkich terminach przydatności, w którym to czasie nie mogą być zużyte przez lecznictwo, a zdarza się często, że ofiarowywane są i leki przeterminowane.    Ze względu na to, iż osoby wydające pacjentom leki z darów odpowiadają za jakość tych preparatów, leki takie przed ponownym wprowadzeniem do obrotu musiałyby być poddane badaniom jakościowym, co w przypadku leków ze zbiórek jest niemożliwe.    Jesteśmy wdzięczni, że są ludzie dobrej woli przychodzący z pomocą ludziom potrzebującym. Niemniej resort zdrowia i opieki społecznej musi widzieć szerzej problem darów. Negatywnym przykładem może być ubiegłoroczna powódź, kiedy to różne instytucje musiały ponieść wysokie koszty utylizacji leków przekazanych do Polski, które nie mogły być wykorzystane w naszym lecznictwie.    Z przykrością muszę poinformować, że wysyłka darów jest czasami wykorzystywana do nielegalnego przekazywania do Polski leków zawierających substancje psychotropowe i odurzające. Między innymi z tego powodu zaistniała potrzeba wpisania do komunikatu krajowego inspektora farmaceutycznego obowiązku przygotowywania specyfikacji nadsyłanych leków (konieczność kontroli na granicy).    Nie podzielam stanowiska odnośnie do całkowitego braku możliwości leczenia się ludzi w Polsce.    Sprawę odpłatności za leki reguluje w Polsce ustawa o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne z dnia 27 września 1991 r. znowelizowana w marcu 1995 r. Na mocy tej ustawy wszycy obywatele, którzy są objęci ubezpieczeniem społecznym lub posiadają uprawnienia do bezpłatnej opieki leczniczej, mają zagwarantowany równy dostęp do leków refundowanych przez budżet państwa.    Leki refundowane w zależności od znaczenia terapeutycznego podzielone zostały na:    - leki podstawowe wydawane po wniesieniu opłaty ryczałtowej - 1,50 zł (jeżeli cena leku nie przekracza ustalonego limitu),    - leki uzupełniające wydawane po wniesieniu opłaty w wysokości 30% lub 50% ceny leku z uwzględnieniem limitu ceny leku.    Ze względu na niektóre choroby przewlekłe pacjent otrzymuje leki niezbędne w leczeniu tych chorób. Leki te wydawane są bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub po wniesieniu opłaty w wysokości 30% lub 50% ceny leku (z uwzględnieniem ustalonego limitu ceny), na receptę z niebieskim paskiem według wzoru Mz/Pom-34, osobom chorym na: mukowiscydozę, choroby nowotworowe, padaczkę, miastenię, choroby psychiczne, upośledzenie umysłowe, karłowatość przysadkową u dzieci, gruźlicę, jaskrę, niektóre choroby układu krążenia, cukrzycę, fenyloketonurię, celiakię i zespoły wrodzonych defektów metabolicznych.    Ustawa nałożyła na aptekarza obowiązek informowania pacjenta o możliwości nabycia leku, którego cena nie przekracza ustalonego limitu.    Obowiązujące wykazy leków podlegających refundacji z budżetu państwa zapewniają podstawowe leczenie wszystkim pacjentom, uwzględniając poszczególne jednostki chorobowe. Zaopatrzenie w leki znajdujące się na tych wykazach jest w pełni pokrywane w kraju.    Osobom, które znajdują się w trudnej sytuacji bytowej i ponoszą znaczne wydatki na zakup leków, przysługuje pomoc finansowa.    Szczegółowe zasady, warunki i tryb przyznawania tej pomocy określony został rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 lutego 1997 r. w sprawie rządowego programu systemowej pomocy finansowej na zakup leków, środków antykoncepcyjnych i artykułów sanitarnych oraz szczegółowych zasad, warunków i trybu przyznawania tej pomocy (DzU nr 14, poz. 73 z 1997 r.).    Zgodnie z przepisami rozporządzenia pomoc finansowa przysługuje, jeżeli:    1) miesięczne wydatki na leki i artykuły sanitarne przekraczają kwotę równą wysokości 2% dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, a dochód osoby samotnie gospodarującej lub rodziny nie przekracza 120% najniższej emerytury,    2) miesięczne wydatki na zakup leków i artykułów sanitarnych przekraczają kwotę równą wysokości 5% dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, a po odliczeniu tych wydatków dochód osoby samotnie gospodarującej lub rodziny nie przekracza 120% najniższej emerytury.    Do wydatków na leki nie wlicza się dopłat poniesionych ponad ustalony limit ceny.    Pomoc jest przyznawana na pisemny wniosek osoby zainteresowanej przez kierownika ośrodka pomocy społecznej lub inną upoważnioną osobę. Do wniosku należy dołączyć rachunek wystawiony przez aptekę.    Ponadto zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. (DzU nr 13 poz. 60 z 1993 r. z późn. zm.) osoba znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej ze względu na wydatki związane z zakupem leków może starać się o zasiłek celowy lub zasiłek specjalny z pomocy społecznej.    Minister    Wojciech Maksymowicz    Warszawa, dnia 20 października 1998 r.