Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie świadczenia usług medycznych codzoziemcom przebywającym na terytorium Polski

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Henryka Długosza, (znak SPS-0202-1550/99) z dnia 5 marca 1999 r. w sprawie świadczenia usług medycznych cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie posiadającym karty stałego pobytu ani karty czasowego pobytu, którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuję, iż w myśl ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 z 1997 r. z późn. zm.) świadczenia zdrowotne w niej przewidziane przysługują ubezpieczonym. Definicje ˝ubezpieczonych˝ zawiera art. 2 ustawy, który stanowi, że ˝ubezpieczonymi na podstawie przepisów ustawy są osoby posiadające obywatelstwo polskie i zamieszkujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcy przebywający na terytorium RP, na podstawie karty stałego pobytu lub karty tymczasowego pobytu, wydanej im w związku z udzieleniem statusu uchodźcy, jeżeli:    1) podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,    2) ubezpieczają się dobrowolnie,    3) są członkami rodzin osób, o których mowa w pkt 1 i 2˝.    Ubezpieczenia zdrowotne realizowane są przez kasy chorych, a świadczenia zdrowotne są udzielane ubezpieczonym w ramach środków posiadanych przez kasy chorych.    Ustawa przewiduje, że świadczenia zdrowotne udzielane są wyłącznie ubezpieczonym:    - podlegającym obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,    - bądź ubezpieczającym się dobrowolnie.    W art. 10 wprowadzono generalnie zakaz dobrowolnego ubezpieczenia się w kasach chorych cudzoziemców nie posiadających karty stałego pobytu lub czasowego pobytu udzielonej w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.    Międzynarodowe umowy obejmujące swym zakresem kwestie opieki zdrowotnej nad obywatelami państw będących stronami tych umów nie mają jednolitej postaci. Aktualnie Rzeczpospolitą Polską wiąże dziesięć umów państwowych lub rządowych z zakresu ubezpieczenia społecznego (Czechy, Słowacja, kraje byłej Jugosławii, RFN, Belgia, Bułgaria, Francja i Węgry) bądź zdrowotnego (Szwecja i Wielka Brytania) oraz sześć umów resortowych pomiędzy Ministerstwem Zdrowia i Opieki Społecznej RP i odpowiednimi instytucjami kraju będącego drugą stroną umowy (Albania, Chiny, Litwa, Rumunia, Tunezja i Ukraina). Z powyższych umów wynika obowiązek naszego państwa udzielania świadczeń zdrowotnych obywatelom państw drugich w czasie ich pobytu na terytorium Polski bądź pokrycia kosztów świadczeń udzielonych obywatelom polskim na terenie krajów drugich.    Postanowienia umów międzynarodowych w zakresie zabezpieczenia społecznego, w tym dotyczące świadczeń rzeczowych, oparte są na zasadzie wzajemności i równego traktowania stron. Różny jest jednak zakres podmiotowy i przedmiotowy tych regulacji. Jedne gwarantują opiekę medyczną np. tylko osobom migrującym zarobkowo (RFN), w innych zakres podmiotowy jest zawężony w wypadku prawa do świadczeń rzeczowych w drugim państwie tylko do rencistów i emerytów (Francja). Zakres przedmiotowy tych umów jest pełny albo ograniczony do świadczeń udzielanych w nagłych przypadkach.    Realizacja świadczeń wynikających z powyższych umów następuje bądź na zasadzie wzajemności, bądź poprzez przekazanie środków finansowych pomiędzy stronami za udzielone świadczenia zdrowotne.    Do dnia 1 stycznia 1999 r. wszystkie wiążące nas umowy były realizowane z budżetu państwa, poprzez zakłady opieki zdrowotnej będące jednostkami budżetowymi. Udzielały one świadczeń osobom uprawnionym z tytułu umów międzynarodowych w ramach własnego budżetu. Koszty świadczeń udzielonych uprawnionym z tytułu umów dwustronnych obywatelom polskim przebywającym za granicą były pokrywane z budżetu państwa za pośrednictwem MZiOS (Czechy, Słowacja, RFN).    Sytuacja uległa zmianie z chwilą wejścia w życie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz w związku z koniecznością przekształcenia zakładów opieki zdrowotnej - będących dotychczas statio fisci skarbu państwa - w samodzielne.    W związku z powyższym pojawiły się problemy związane z wykonaniem ww. umów międzynarodowych, wymagające pilnego rozwiązania. Obecnie trwają prace nad:    - określeniem sposobu informowania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych o zasadach ich udzielania cudzoziemcom uprawnionym z tytułu umów,    - zagwarantowaniem w budżecie MZiOS środków na realizację zadań wynikających z umów międzynarodowych,    - określeniem trybu finansowania świadczeń udzielonych cudzoziemcom na terenie RP.    Minister    Franciszka Cegielska    Warszawa, dnia 31 marca 1999 r.