Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wyeliminowania z rodzimego rynku nieuczciwej konkurencji

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana Krzysztofa Oksiuty, posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przekazaną przy piśmie pana marszałka nr SPS-0202-3978/00 z dnia 14 maja 2000 r., zawierającą zapytanie w sprawie wyeliminowania z rodzimego rynku nieuczciwej konkurencji, uprzejmie informuję, że problem zaniżania wartości celnej towarów przywożonych z zagranicy stanowi przedmiot działań w zakresie legislacyjnym, organizacyjnym i kontrolnym.    Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (DzU nr 23, poz. 117 z późn. zm.) w art. 21-33 wprowadza szczegółowe zasady ustalania wartości celnej, zgodnie ze światowymi standardami określonymi w Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu (GATT) - załącznik do DzU z 1995 r. nr 98, poz. 483.    Przepisy ustawowe zostały uzupełnione poprzez wydanie rozporządzenia ministra finansów z dnia 15 września 1999 r.: Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (DzU nr 80, poz. 908). W załączniku do ww. rozporządzenia zamieszczono międzynarodowe rozstrzygnięcia dotyczące różnych sytuacji, jakie mogą wystąpić przy ustalaniu wartości celnej. Rozstrzygnięciami tymi są decyzje Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Handlu oraz wyjaśnienia Komitetu Technicznego Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej.    Zgodnie z przepisami ustawy Kodeks celny podstawą do określenia wartości celnej jest wartość transakcyjna towaru importowanego, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. W przypadku zaistnienia trudności w ustalaniu wartości celnej na podstawie wartości transakcyjnej towaru importowanego organy celne dokonują ustaleń zastępczymi metodami określonymi w Kodeksie celnym.    Zastępcze metody obejmują:    1) przyjęcie wartości towarów identycznych czy podobnych, importowanych w zbliżonym czasie,    2) obliczenie wartości celnej na bazie jednostkowych wartości towarów identycznych lub podobnych, sprzedawanych w Polsce,    3) kalkulowanie wartości na podstawie kosztów wytworzenia towaru w kraju pochodzenia,    4) zastosowanie innych metod porównawczych lub obliczeniowych na zasadach określonych w ustawie Kodeks celny.    Ponadto pragnę uprzejmie poinformować, iż obowiązujące przepisy prawne zostały uzupełnione o szereg wytycznych i materiałów szkoleniowych dla urzędów celnych, które bliżej określają tryb postępowania funkcjonariuszy celnych przy ustalaniu wartości celnej towarów. Przykładowo w przypadku wyrobów przemysłu lekkiego wprowadzony został obowiązek pobierania próbek towarów oraz polecono zwiększenie nadzoru służbowego nad prawidłowością ustalania wartości celnej tych wyrobów. W przypadku deklarowania przez importerów towarów gorszej jakości wprowadzono obowiązek 100% rewizji towaru.    W celu wyeliminowania nieuczciwego importu polegającego na stosowaniu błędnej klasyfikacji taryfowej sprowadzanych towarów dla zastosowania jak najniższych stawek celnych lub podatkowych przekazano do urzędów celnych wytyczne, zalecając przy dokonywaniu odpraw przedstawianie przez zgłaszającego dodatkowych dokumentów określających precyzyjnie rodzaj towaru, np. certyfikaty producenta, opinie biegłych.    W przypadkach zaistnienia podejrzeń zaniżania wartości celnej przywożonych towarów wnioskuje się do zagranicznych administracji celnych, w ramach umów o pomocy w sprawach celnych, o weryfikację przedstawionych do odprawy celnej faktur. Dwustronne porozumienia o współpracy i pomocy wzajemnej w sprawach celnych wykorzystywane są w maksymalnym zakresie. W przypadku państw, z którymi takie umowy nie zostały zawarte, podejmowane są starania uzyskania pomocy przy weryfikacji faktur na podstawie zalecenia Rady Współpracy Celnej. Dąży się też do zawarcia kolejnych umów o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych z krajami, które nie dokonują weryfikacji faktur, np. z Chinami. W 1999 r. podpisano takie umowy z Koreą Południową i Turcją.    Jedną ze stale rozwijanych struktur urzędów celnych są komórki powtórnych kontroli. Istotny nacisk kładzie się na kontrole prowadzone przez te komórki bezpośrednio w firmach dokonujących obrotu towarowego z zagranicą.    Kolejnym kierunkiem działań jest coraz szersze stosowanie w działaniach kontrolnych tzw. analizy ryzyka. Pozwala to na skuteczne i bardziej efektywne wykorzystanie środków będących w dyspozycji organów celnych.    W celu umożliwienia urzędom celnym monitorowania deklarowanych przez importerów wartości celnych została utworzona komputerowa baza TWC, w której gromadzone są i okresowo aktualizowane wartości celne tzw. towarów wrażliwych. Baza ta służy m.in. do uzyskania materiału dowodowego przy kwestionowaniu deklarowanej przez importerów wartości celnej towarów, jak również do selekcji podmiotów gospodarczych podejrzanych o zaniżanie wartości celnej w celu przeprowadzenia kontroli postimportowej.    Rozszerzono zakres powtórnej kontroli celnej towarów, m.in. tekstyliów i obuwia, co polega na opracowaniu dla urzędów celnych ustaleń dotyczących cen towarów, w tym cen minimalnych, poborze i analizie próbek towarów, stosowaniu tzw. analizy ryzyka umożliwiającej ukierunkowanie kontroli celnej na obszary największego zagrożenia wystąpieniem nieprawidłowości w przedmiotowym zakresie.    W 1999 r. funkcjonariusze urzędów celnych zatrudnieni w komórkach powtórnej kontroli celnej przeprowadzili 2014 kontroli w podmiotach dokonujących obrotu towarowego z zagranicą. Jednym z istotnych zagadnień tych kontroli był problem zaniżania wartości celnej towarów. Oszacowano uszczuplenia skarbu państwa na kwotę 35 714 000 zł.    Realizowana jest współpraca mająca na celu przeciwdziałanie zaniżaniu wartości celnej obuwia oraz tekstyliów pomiędzy urzędami celnymi a Polską Izbą Przemysłu Skórzanego i Polską Izbą Przemysłu Tekstylnego. Comiesięczne sprawozdania z sytuacji w imporcie obuwia oraz tekstyliów przekazywane są przewodniczącemu Komisji Gospodarki Sejmu RP oraz Zespołowi Trójstronnemu ds. Przemysłu Lekkiego.    Zagadnienie prawidłowości ustalania wartości celnej towarów zgłaszanych do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym było jednym z ważniejszych zagadnień kontroli wewnętrznych przeprowadzonych w urzędach celnych w 1999 r. W wyniku tych kontroli wskazywano przypadki zaniżania wartości celnej i obligowano dyrektorów urzędów celnych do spowodowania wyeliminowania przyczyn i skutków tego zjawiska.    Jednym z istotnych czynników mających wpływ na ograniczenie zjawiska zaniżania wartości celnej towarów jest unormowanie ustawą z dnia 6 czerwca 1997 r. o Inspekcji Celnej (DzU nr 71, poz. 449 z późn. zm.) zagadnień dokonywania kontroli postimportowej przez służby Inspekcji Celnej. Inspekcja Celna, niezależnie od administracji celnej, dokonuje ponownego sprawdzania podmiotów gospodarczych, w których wcześniej zakończono kontrole. Funkcjonariusze IC dokonują kontroli również w zakresie wykazującym prawidłowość ustalania wartości celnej. W wielu wypadkach wyniki kontroli stanowią podstawę wszczęcia dochodzeń oraz punkt wyjścia do działań operacyjnych. Bezpośrednim efektem czynności kontrolnych są wnioski wymiarowe do finansowych organów orzekających.    Podkreślenia wymaga, iż pozytywne aspekty działań Inspekcji Celnej to m.in.:    - zwiększenie bieżących wpływów do budżetu z tytułu uiszczenia przez importerów prawidłowych kwot należności celnych,    - zaniechanie przez importerów dalszej działalności skutkującej stratami dla skarbu państwa w postaci uszczupleń należności celnych,    - wzrost świadomości importerów istnienia możliwości szczegółowej kontroli postimportowej (efekt prewencyjny).    W ciągu 1999 r. intensyfikowano działalność dochodzeniową IC. Najczęściej zajmowano się przemytem i zaniżaniem wartości celnej samochodów, papierosów, alkoholu i płyt CD i elektroniki.    W zakresie realizacji zadań określonych w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o Inspekcji Celnej zostały opracowane, w celu przedstawienia organom administracji rządowej, analizy o charakterze zewnętrznym. Wśród tych analiz można wskazać na takie, które dotyczą m.in. zagadnienia zaniżania wartości celnej wybranych grup towarowych, przykładowo są to:    - Wstępna analiza nieprawidłowości w imporcie węgla,    - Informacja o wynikach kontroli importu marmuru i granitu,    - Analiza dotycząca importu płodów rolnych do Polski w latach 1998-1999,    - Informacja o wynikach kontroli importu wysokoprocentowych alkoholi,    - Informacja o wynikach kontroli importu tkanin syntetycznych.    Systematycznie rozszerzana jest współpraca służb celnych ze służbami skarbowymi, które mają również znaczący udział w eliminowaniu z krajowego rynku nieuczciwej konkurencji.    Organy kontroli skarbowej dokonują kontroli w zakresie prawidłowości ustalania wartości celnej i opodatkowania towarów. Kompleksowymi kontrolami obejmowane są wskazywane przez administrację celną podmioty. Przykładowo w IV kwartale 1999 r. sprawdzono 24 importerów tkanin, 8 importerów wyrobów tekstylnych, 3 importerów wyrobów pończoszniczych, 5 importerów odzieży używanej oraz 3 jednostki podejrzane o nierzetelne uiszczanie należności celnych i podatkowych.    W wyniku przeprowadzonych kontroli przez służby skarbowe szczególnie zwrócono uwagę na nieprawidłowości w zakresie ustalania wartości celnej towaru, polegające na przedkładaniu organom celnym faktur zakupu o zaniżonej wartości oraz niedeklarowaniu do wartości celnej towaru kosztów transportu poniesionych poza granicami kraju.    Należy podkreślić, że wymienione wyżej działania w zakresie dostosowania ustawodawstwa wewnętrznego do przyjętych standardów międzynarodowych oraz równolegle przeprowadzana intensyfikacja działań kontrolnych przez urzędy celne, regionalne inspektoraty celne i urzędy kontroli skarbowej obrazują wysiłek uczyniony w celu przeciwdziałania zjawisku zaniżania wartości celnej towarów. Jednocześnie zagadnienie prawidłowości ustalania wartości celnej towaru pozostanie w najbliższym czasie jednym z priorytetowych punktów dokonywania kontroli tych służb.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Wojcieszczuk    Warszawa, dnia 13 czerwca 2000 r.