Debaty sejmoweIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kwestionowania przez urzędy skarbowe deklaracji podatkowych podpisanych przez doradców podatkowych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo Nr SPS-0202-10154/05 z dnia 15 czerwca 2005 r., przy którym przekazana została interpelacja Pani Poseł Anny Sobeckiej w sprawie problemów sygnalizowanych przez środowisko doradców podatkowych, uprzejmie wyjaśniam:    Odnosząc się do kwestii podpisywania zeznań i deklaracji podatkowych przez doradców podatkowych należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 86 z późn. zm.) czynności doradztwa podatkowego obejmują m.in. sporządzanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie. Sporządzenie deklaracji to inaczej jej przygotowanie poprzez wypełnienie odpowiednich rubryk, przeliczenie przychodów, dochodów, obliczenie należnego podatku itp. Sporządzanie w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów zeznań i deklaracji podatkowych nie obejmuje jednak ich podpisywania, przez doradców podatkowych, w imieniu swoich zleceniodawców. Potwierdzeniem tego poglądu jest regulacja art. 40 ustawy o doradztwie podatkowym, zgodnie z którą doradca podatkowy jest obowiązany umieszczać na wszystkich pismach sporządzonych w związku z wykonywaniem doradztwa podatkowego firmę (nazwę), pod jaką doradztwo to wykonuje, oraz miejsce jego wykonywania, podpis oraz numer wpisu na listę doradców podatkowych. Ten obowiązek dotyczy również zeznań i deklaracji podatkowych sporządzonych przez doradcę podatkowego w imieniu i na rzecz podatnika. Gdyby sporządzenie deklaracji, o którym mowa w art. 2 ust.1 pkt 3 ustawy o doradztwie podatkowym, obejmowało również jej podpisanie, zbędna byłaby regulacja art. 40 ust. 2 ustawy.    Należy dodać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił wyżej przedstawione stanowisko w wyroku z dnia 18 kwietnia 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa/1245/04. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że podstaw prawnych do podpisywania deklaracji przez doradcę podatkowego, jako pełnomocnika podatnika, nie można wywodzić z ustawy o doradztwie podatkowym, lecz należy ich szukać w przepisach prawa podatkowego nakładających na podatników, płatników i inkasentów obowiązek składania stosownych deklaracji i zeznań podatkowych. Przepisy prawa podatkowego nie dopuszczają złożenia (a zatem i podpisania) zeznania podatkowego przez inną osobę niż sam podatnik. Podatnik, podpisując zeznanie podatkowe, składa jednocześnie oświadczenie, że znane są mu przepisy ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 930 z późn. zm.) o odpowiedzialności za podanie danych niezgodnych z rzeczywistością. Sąd stwierdził, że deklaracja podatkowa jest formą oświadczenia wiedzy, a nie woli podatnika, odnośnie faktów mających znaczenie dla powstania i wysokości zobowiązania podatkowego, za które odpowiedzialność ponosi podatnik. Fakt ten wyklucza zatem złożenie (a więc i podpisanie) tego oświadczenia przez pełnomocnika.    Jeśli chodzi o drugi zasygnalizowany w interpelacji problem, tj. ograniczanie doradcom podatkowym możliwości ustanowienia substytucji (tzw. zastępstwa w prowadzeniu sprawy), pragnę zauważyć, że problem ten nie dotyczy postępowania przed organami podatkowymi. Należy zauważyć, że postępowanie przed organami podatkowymi regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Zgodnie z art. 136 ww. ustawy strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Ordynacja podatkowa w art. 137 stanowi, że pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych, a pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu. Do innych kwestii dotyczących pełnomocnictwa nieuregulowanych w Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio przepisy prawa cywilnego. Substytucja została uregulowana w art. 106 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Przepis ten wyraża ogólną zasadę niedopuszczalności przenoszenia umocowania (pełnomocnictwa) przez pełnomocnika na inną osobę (tzw. substytucji), jednakże precyzuje też wyjątki od tej zasady. Przeniesienie pełnomocnictwa jest dopuszczalne w przypadku, gdy możliwość taka wynika z treści pełnomocnictwa, ustawy lub ze stosunku będącego podstawą pełnomocnictwa. W przypadku doradców podatkowych ustanowienie zastępstwa w prowadzeniu sprawy możliwe jest - stosownie do regulacji art. 106 Kodeksu cywilnego - gdy wynika z treści pełnomocnictwa.    Odmienna sytuacja występuje w przypadku postępowania przed sądami administracyjnymi, gdzie co do zasady pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a w sprawach obowiązków podatkowych również doradca podatkowy. Zgodnie zaś z art. 39 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) pełnomocnictwo ogólne lub pełnomocnictwo do prowadzenia poszczególnych spraw przed sądami administracyjnymi obejmuje z samego prawa umocowanie między innymi do udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Tymi przepisami są ustawy regulujące wykonywanie zawodów adwokata i radcy prawnego, gdzie możliwość ustanowienia substytucji została wyraźnie uregulowana. I tak art. 21 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.) stanowi, że radca prawny może udzielić dalszego pełnomocnictwa (substytucji) innemu radcy prawnemu, adwokatowi, prawnikowi zagranicznemu wykonującemu stałą praktykę w zakresie wynikającym z ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, a także aplikantowi radcowskiemu. Tak samo ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 z późn. zm.) w art. 25 ust. 3 reguluje jednoznacznie kwestię substytucji, stanowiąc, że w wypadku gdy adwokat prowadzący sprawę nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie, może on udzielić substytucji.    W przypadku doradców podatkowych, którzy są uprawnieni - zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym - do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych, nie przewidziano regulacji umożliwiających ustanowienie substytucji. Należy dodać, że doradcy podatkowi dotychczas nie zgłaszali potrzeby zmian ustawy w tym zakresie. Rozważenie tej propozycji było możliwe choćby w trakcie niedawnych prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy o doradztwie podatkowym.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jarosław Neneman    Warszawa, dnia 6 lipca 2005 r.